Έρμαιο των δαιμονικών πειρασμών

Στο σύγχρονο κόσμο της αθεΐας, θεωρείται μεσαιωνικός οπισθοδρομισμός η πίστη στην ύπαρξη Θεού, αγγέλων, ψυχών και δαιμόνων.

Οι φίλοι μου είναι οι περισσότεροι άθεοι, όπως ήμουν και εγώ.  Τούς αγαπώ και προσεύχομαι η αγάπη Του Χριστού μας να ενεργήσει και να έλθουν στην πίστη. Δεν θέλω η μεγάλη μας αυτή διαφωνία να γίνει αιτία να χαλάσει η φιλία μας.

Εχθές, τό πρωί του Σαββάτου, βρισκόμουν σε Ορθόδοξο βιβλιοπωλείο και αγόραζα τό βιβλίο «Οι δαίμονες και τα έργα τους» της ιερας μονής Παρακλήτου Ωρωπού. Εκείνη την ώρα δέχομαι τηλεφώνημα από τον επιστήθιο φίλο μου Μ., που με καλεί σε τραπέζι στο σπίτι του το βράδυ. Εγώ σχεδίαζα να νηστέψω το Σάββατο για να κοινωνήσω σήμερα το πρωί. Βρέθηκα σε δίλημμα: Είναι σωστό η κοινωνία του σώματος και του αίματος Του να χωρίζει φίλους; Και από την άλλη μεριά, είναι δυνατόν η κοινωνία του σώματος και του αίματός Του να αξιολογείται ως υποδεέστερη από τις κοσμικές φιλίες;

Αποφάσισα να συμβιβάσω τα πράγματα. Πήγα το βράδυ στου φίλου μου, τον ανάγκασα τον καημένο να κόβει σκέτη σαλάτα για εμένα, παρά την κούραση του για την προετοιμασία του κυρίου γεύματος, στο οποίο δεν ακούμπησα. Νομίζω πώς ο δαίμονας της γαστριμαργίας μου επέτρεψε μία μικρή νίκη, προκειμένου να με ρίξει στην υπερηφάνεια, πως δήθεν κάτι κατάφερα. Καί ιδού η οδυνηρή συνέχεια:

Ήπια και αρκετούτσικα. Βγαίνουμε στο μπαλκόνι για συζήτηση, και αυτή μας οδηγεί στήν αντίθεσή μας για την ύπαρξη δαιμόνων. Και από εκεί αρχίζει το δαιμονικό σφυροκόπημα: με παραλαμβάνει ο δαίμονας του εγωισμού και με παραδίδει στον δαίμονα του παροργισμού:

Οργίζομαι πάνω στην συζήτηση και βρίζω τον Σταυρό!!  Δηλαδή, έβρισα τον Σταυρό σε μια συζήτηση που προσπαθούσα να πείσω για αυτόν!

Από εκει, με παραλαμβάνει για λίγο ο δαίμονας της απελπισίας και με ξαναπαραδίδει στον δαίμονα της γαστριμαργίας.. Έφαγα όλο το προσφερόμενο σταφύλι, εγώ που έκανα δήθεν νηστεία!!

Αλλοτε θα έπεφτα σε απελπισία. Εχθές, με την βοήθειά Του, σκέφτηκα: Τι απορείς; Δεν ξέρεις πόσο αδύναμος, ευήμαρτος και ευάλωτος στα πάθη και στις δαιμονικές αξιοποιήσεις τους είσαι; Σημασία έχει να μετανοήσεις αμέσως, να ταπεινωθείς και να προσφύγεις στην Αγάπη Του.

Σκέφθηκα: Χριστούλη μου, φίλε μου, αδελφέ μου, Θεέ μου, δημιουργέ μου, συντηρητή και σωτήρα μου, συγχώρεσε με. Εσύ που πάντα με αγαπάς, ακόμα και όταν σε θλίβω, βοήθα με τον αδύναμο και ανάξιο.

Βρέθηκα στο δίλημμα: Αύριο να μεταλάβω ή όχι; Και απάντησα, στραβά ή λάθος δεν ξέρω, ως εξής: Ποτέ δεν θα είμαι άξιος να κοινωνήσω το σώμα Του και το αίμα Του. Η θεία Κοινωνία δεν είναι επιβράβευση για την αξιοσύνη μας, αλλά είναι Χάρις και Δωρεά για κάθε πεσμένο και μετανοούντα, προκειμένου να βοηθηθεί στον πνευματικό του αγώνα. Δεν θα του περάσει του δαίμονα: Δεν θα καταφέρει να με απομακρύνει από το Σώμα Του και το αίμα Του. Τώρα το χρειάζομαι περισσότερο από κάθε άλλη φορά.

Το πρωί, με δάκρυα κοινώνησα.

Και τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, με έχει παραλάβει από το μεσημέρι ο δαίμονας της γαστριμαργίας και κατά πρωτόγνωρο  τρόπο με υποβάλει στο μαρτύριο μιας ασυνήθιστης πείνας. Ο Θεός να με λυπηθεί τον βλάσφημο εγωιστή.

Οδηγίες γερόντων για τόν πνευματικό αγώνα

Από τόν "νεκρό γιά τόν κόσμο"

Η θεία χάρη, η θεία γνώση & η ανθρώπινη πράξη (Οι τρεις τάξεις της Χάριτος)


Γέρoντος Ιωσήφ του Ησυχαστή


ΟΟΔΕ


Σε τρεις τάξεις διαιρείται η χάρις [=η θεία χάρη, η άκτιστη θεϊκή ενέργεια που έρχεται στον άνθρωπο από το Θεό]: Καθαρτική, φωτιστική, τελειωτική [=που τελειοποιεί]. Σε τρεις και η ζωή μας: Κατά φύσιν, υπέρ φύσιν, παρά φύσιν. Σε αυτές τις τρεις τάξεις ανέρχεται και κατέρχεται. Τρία είναι και τα μεγάλα χαρίσματα, που λαμβάνει: Θεωρία, αγάπη, απάθεια.


Λοιπόν στην «πράξιν» συνεργεί χάρις καθαρτική, η οποία βοηθά στην κάθαρση. Και κάθε ένας, που μετανόησε, η χάρις είναι που τον προτρέπει στη μετάνοια.


Και όσα κάνει της χάριτος είναι, αν και δεν το γνωρίζει αυτός που την έχει, όμως αυτή τον τροφοδοτεί και τον οδηγεί. Και ανάλογα με την προκοπή του, ανέρχεται ή κατέρχεται ή μένει στην ιδία κατάσταση.


Εάν έχει ζήλο και αυταπάρνηση ανεβαίνει σε θεωρία ["Ν": η λέξη θεωρία, στη γλώσσα της Ορθοδοξίας, σημαίνει όραση, οπτασία, γνώση], την οποία διαδέχεται φωτισμός θείας γνώσεως και λίγη απάθεια. Εάν ψυχρανθεί ο ζήλος, η προθυμία, τότε συστέλλεται και η ενέργεια της χάριτος.


Γι’ αυτόν που λες ότι γνωρίζει να προσεύχεται, είναι εκείνος που γνωρίζει τι εύχεται και τι ζητά από τον Θεό. Αυτός που γνωρίζει να προσεύχεται δεν βαττολογεί, δεν ζητά περιττά· αλλά γνωρίζει τον τόπο, τον τρόπο και τον καιρό και ζητά τα αρμόδια και ωφέλιμα της ψυχής του. Επικοινωνεί νοερά με το Χριστόν. Τον πιάνει και τον κατέχει και «δεν θα σε αφήσω, λέγει, εις τον αιώνα».


Εκείνος που προσεύχεται ζητά την άφεση των αμαρτιών, ζητά το έλεος του Κυρίου. Εάν ζητά και μεγάλα, όχι στον κατάλληλο καιρό, δεν του τα δίδει ο Κύριος. Διότι ο Θεός τα δίνει με τάξη.


Και, αν εσύ τον “κουράζεις” ζητώντας, αφήνει το πνεύμα της πλάνης και προσποιείται τη χάρη και σε πλανά, δείχνοντάς σου άλλα αντί άλλων. Γι’ αυτό δεν είναι ωφέλιμο να ζητά κανείς τα υπέρμετρα. Αλλά, και αν εισακουσθεί προ του καθαρισμού, όταν δεν είναι στην τάξη, γίνονται φίδια και βλάπτουν.


Συ έχε μετάνοια καθαρή, κάνε σε όλους υπακοή, και μόνη της η χάρη θα έλθει χωρίς εσύ να το ζητάς.


Ο άνθρωπος σαν βρέφος που ψελλίζει ζητά από τον Θεό το θέλημά του το άγιο. Ο Θεός, σαν Πατέρας υπεράγαθος, του δίδει τη χάρη, αλλά του δίδει και πειρασμούς. Εάν υπομένει αγόγγυστα τους πειρασμούς λαμβάνει προσθήκη της χάριτος. Όση περισσότερη χάρη λαμβάνει, τόσο αυξάνονται και οι πειρασμοί.


Οι δαίμονες, όταν πλησιάζουν, για να σε πολεμήσουν, δεν πηγαίνουν εκεί που εσύ εύκολα θα τους νικήσεις, αλλά δοκιμάζουν, πού έχεις αδυναμία. Εκεί που εσύ δεν τους περιμένεις, εκεί πολιορκούν το κάστρο. Και, όταν βρουν ψυχή ασθενική και μέρος αδύνατο, πάντα εκεί νικούν και τον κάνουν υπεύθυνο για την ήττα του.


Ζητάς χάρη από τον Θεό; Αντί χάριτος σου αφήνει πειρασμό. Δεν αντέχεις τον πόλεμο, πέφτεις; Δεν σου δίνεται προσθήκη της χάριτος. Πάλι ζητάς; Πάλι ο πειρασμός. Πάλι ήττα; Πάλι στέρηση εφ’ όρου ζωής.


Πρέπει λοιπόν να βγεις νικητής. Άντεξε τον πειρασμό μέχρι θανάτου. Πέσε πτώμα στη μάχη, φωνάζοντας κάτω παράλυτος: «Δεν θα σε αφήσω, γλυκύτατε Ιησού! Ούτε θα σε εγκαταλείψω! Αχώριστος θα μείνω στον αιώνα, και για την αγάπην Σου ξεψυχώ στη μάχη». Και ξαφνικά εμφανίζεται στη μάχη και φωνάζει δυνατά: «Εδώ είμαι! Μάζεψε όλες τις δυνάμεις σου και ακολούθησέ με!


Συ δε γεμίζεις όλος φως και χαρά: Αλλοίμονο σε μένα τον δυστυχή! Αλλοίμονο σε μένα τον πονηρό και αχρείο! Προηγουμένως άκουα για σένα, τώρα δε σε είδαν οι οφθαλμοί μου· γι’ αυτό και κατηγόρησα τον εαυτόν μου, τον θεώρησα δε χώμα και στάχτη».


Τότε γεμίζεις από θεία αγάπη. Και φλέγεται η ψυχή σου σαν του Κλεόπα. Και σε καιρό πειρασμού δεν καταλείπεις πλέον τη μάχη, αλλά υπομένεις τις θλίψεις σκεπτόμενος- ότι όπως πέρασε ο ένας πειρασμός και ο άλλος, έτσι θα περάσει και αυτός.


Όταν όμως δειλιάζεις και γογγύζεις [=παραπονιέσαι, γκρινιάζεις] και δεν υπομένεις τους πειρασμούς, τότε, αντί να νικάς πρέπει διαρκώς να μετανοείς· για τα σφάλματα της ημέρας, για την αμέλεια της νύκτας. Και, αντί να αυξάνεται η χάρις, μεγαλώνεις τις θλίψεις σου.


Γι’ αυτό μη δειλιάζεις μη φοβάσαι τους πειρασμούς. Και αν πέσεις πολλές φορές, σήκω. Μη χάνεις τη ψυχραιμία σου. Μην απογοητεύεσαι. Σύννεφα είναι και θα περάσουν.


Και όταν, με τη βοήθεια της χάριτος που σε καθαρίζει από όλα τα πάθη, περάσεις όλα αυτά που λέγονται «πράξις», τότε γεύεται ο νους φωτισμό και κινείται σε θεωρία.


Και πρώτη θεωρία είναι των όντων:


Πως όλα τα δημιούργησε για τον άνθρωπον ο Θεός, και αυτούς ακόμη τους Αγγέλους για να τον υπηρετούν. Πόσην αξία, πόσο μεγαλείο, τι μεγάλο προορισμό έχει ο άνθρωπος – αυτή η πνοή του Θεού! Όχι για να ζήσει εδώ τις λίγες ημέρες της εξορίας του, αλλά να ζήσει αιώνια με τον Πλάστη του. Να βλέπει τους θείους Αγγέλους.


Να ακούει την άρρητη μελωδία τους. Τί χαρά! Τί μεγαλείο! Μόλις τελειώνει αυτή η ζωή μας και κλείνουν τα μάτια, αμέσως ανοίγουν τα άλλα και αρχίζει η νέα ζωή. Η αληθινή χαρά, που πλέον τέλος δεν έχει.


Αυτά σκεπτόμενος βυθίζεται ο νους σε μία ειρήνη και γαλήνη, που απλώνεται σε όλο το σώμα, και ξεχνά τελείως ότι υπάρχει σ’ αυτή τη ζωή.


Τέτοιες θεωρίες διαδέχονται η μία την άλλη. Όχι να πλάθει φαντασίες με το νου του, αλλά η κατάσταση είναι τέτοια – ενέργεια χάριτος, που φέρνει νοήματα και ασχολείται ο νους στη θεωρία. Δεν τα πλάθει ο άνθρωπος· μόνα τους έρχονται και αρπάζουν το νου στη θεωρία. Και τότε απλώνεται ο νους και γίνεται διαφορετικός. Φωτίζεται.


Είναι όλα ανοικτά σ’ αυτόν. Γεμίζει σοφία, και σαν υιός κατέχει τα του Πατρός του. Ξέρει ότι είναι μηδέν, πηλός, αλλά και υιός Βασιλέως. Δεν έχει τίποτε, άλλα όλα τα έχει. Γεμίζει θεολογία.


Φωνάζει αχόρταστα, με πλήρη επίγνωση, ομολογώντας ότι η ύπαρξή του είναι μηδέν. Η καταγωγή του είναι ο πηλός· η δε ζωτική δύναμή του, η πνοή τού Θεού – ή ψυχή του. Αμέσως πετά η ψυχή στον ουρανό! – Είμαι το εμφύσημα, η πνοή του Θεού! Όλα διεσώθησαν, έμειναν στη γη, απ’ όπου και ελήφθησαν! Είμαι Βασιλέως αιωνίου υιός! Είμαι θεός κατά χάρη! Είμαι αθάνατος και αιώνιος! Είμαι, μετά μία στιγμή, κοντά στον ουράνιο Πατέρα μου!


Αυτός είναι ο αληθινός προορισμός του ανθρώπου· γι’ αυτό πλάσθηκε, και οφείλει να έλθει απ’ όπου ήλθε. Τέτοιου είδους είναι οι θεωρίες, με τις οποίες ασχολείται ο πνευματικός άνθρωπος. Και περιμένει την ώρα που θα αφήσει το χώμα και θα πετάξει η ψυχή στα ουράνια.


Έχε θάρρος λοιπόν, παιδί μου, και με αυτή την ελπίδα υπόμενε κάθε πόνο και θλίψη. Αφού μετά από λίγο θα αξιωθούμε να απολαύσουμε αυτά. Για όλους μας είναι τα ίδια. Όλοι είμαστε παιδιά του Θεού. Αυτόν φωνάζουμε ημέρα και νύκτα και την γλυκειά μας Μανούλα, τη Δέσποινα του Παντός, την οποίαν όποιος παρακαλεί, δεν τον αφήνει ποτέ.


Πηγή: «Έκφρασις Μοναχικής εμπειρίας», Επιστολή Ι΄, εκδ. Ιεράς Μονής Φιλοθέου, σ. 84-88. Aπόσπασμα σε νεοελληνική απόδοση.

Ημερολόγιο αγώνα: Ο φόβος καί ο κίνδυνος της Θεοεγκατάλειψης

  Άκουσα (εδώ), για τήν θεοεγκατάλειψη. Είναι, από ότι κατάλαβα, η διακοπή τής συχνής αισθήσεως τής χάριτος του Αγιόυ Πνεύματος, κυρίως σε διανοούμενους αγωνιστές της πίστεως, πού άρχισαν να υπερηφανεύονται πώς έχουν τήν Χάρι στο τσεπάκι, και που την χρησιμοποιούν προς ιδίαν απόλαυσιν.

  Η θεοεγκατάλειψη θεωρείται ευεργεσία, διότι έτσι ο Θεός ωθεί τον θεοεγκαταλελειμμένο  σε αγώνα κατά της ιδιωτικής απόλαυσης της Χάριτος καί σε στροφή πρός την «ταπεινή κενωτική κοινώνηση». Δηλαδή, προς τον αγώνα για το άδειασμα από την φιλαυτία και την μεθ᾿ αυταπαρνήσεως αγαπητική διακονία του άλλου. Από ότι άκουσα, αυτές είναι σκέψεις του γέροντος Σοφρωνίου του Έσσεξ.

  Εγώ έχω αυτόν τον κίνδυνο.

  Άρχισα να επιδιώκω τήν απόλαυση τής γαλήνης τής παρουσίας του Αγίου Πνεύματος, και συλλαμβάνω τον εαυτό μου να αρχίζει να τήν καταναλώνει κατ᾿ ιδίαν, σαν ένα ακόμα προϊόν απόλαυσης τῶν αισθήσεων.

  Κάτι σαν να επιδιώκω τήν συνέργεια του Αγίου Πνεύματος σε έναν πνευματικό αισθησιασμό.

  Ευτυχώς, η καθημερινή ενασχόλησή μου μέ τούς αρρώστους, η ευκαιρία δηλ. που μου παρέχεται να κενώνομαι αγαπητικά γιά τούς άλλους, είναι πάντα παρούσα. Και εδώ με ευνόησε ο Θεός. Εγώ είμαι ο άχρηστος, που αντί να ευχαριστήσω τον Θεό για αυτό Του το δώρο, και να Του το αντιδωρήσω διά των άλλων, τό υποτάσσω στην δική μου πνευματική βολή.

  Από εμένα εξαρτάται εάν θα αγωνιστώ να δώ τον κάθε άρρωστο πού μπαίνει στο ιατρείο σαν πονεμένο πουλάκι που θα τρέχω να τό αγκαλιάσω με όλη μου την καρδιά, άνευ όρων και εις βάρος της πνευματικής μου ηδονοθηρίας ή αντίθετα, εάν για χάρι της πνευματοσωματικής χαράς που αντλώ από την προσευχή και την συμμετοχή στην λειτουργική ζωή της εκκλησίας, θα κοιτάζω το ρολόι, και θα οχλούμαι και θα οργίζομαι από κάθε μη προγραμματισμένη παρουσία αρρώστου στο ιατρείο, ειδικά προς το τέλος του ωραρίου, οπότε θα θέλω να φύγω για να πάω στην εκκλησία, ειδικά τώρα, την σαρακοστή.

  Ξέρω, πώς όπως σε κάθε τραγικό δίλλημα, δεν υπάρχουν εγγυήσεις και διασφαλίσεις.  Καλούμαι να βρω την ισορροπία και συνήθως την χάνω από ολιγοπιστία, εγωισμό, ανυπομονησία και πνευματική ανωριμότητα…

 Πάντως, κάπως έτσι, από ότι κατάλαβα και διάβασα, προχωράει ο Πνευματικός αγώνας. Και αν χάνει για λίγο, ή και για πολύ τα ζύγια, έρχεται η προσευχούλα, η εξομολόγηση στόν πνευματικό, η Χάρις του Αγίου Πνεύματος που μας δωρίζεται αφειδώς κατά τα εκκλησιαστικά μυστήρια  καί η ατελεύτητη αγάπη Του, γιά να μας ξελασπώσει..

  Ε, να , εδώ είναι η υπεροχή τής Ορθοδοξίας: Τό σύστημα τής προπόνησής της είναι ανυπέρβλητο. Και μόνο αν σκεφτούμε την μη αποδοχή τής ιεράς παραδόσεως από τούς Προτεστάντες, καταλαβαίνουμε τήν βιωματική τους αναπηρία: Μά η ιερά παράδοση είναι η εμπειρία αυτού του αγώνα, που διδάσκει τούς μελλοντικούς αγωνιστές. Είναι τα case records που στέκουν οδηγός καθημερινής πάλης. Η  τιθάσευση, χαλιναγώγηση καί καταπολέμηση του εγωισμού δεν επιτυγχάνεται μόνο με θεωρητικές ασκήσεις τού νού, επί χάρτου επι της Αγίας Γραφής. Αυτές είναι αναγκαίες αλλά όχι ικανές να φτιάξουν αγωνιστές της Πίστεως. 

  Απαιτείται ψυχοσωματικός αγώνας, που θα επιστρατεύει, σφυρηλατεί και θα μεταμορφώνει εν Χριστώ,  και τόν νούν, και την επιθυμία και το συναίσθημα, και τό σώμα. Ολον τόν άνθρωπο. Οχι μόνον τον νούν του, όπως θέλουν οι νεοπλατωνίζοντες, νεοΘωμιστές, νεοΒαρλααμιστές.

 Εδώ είναι η Δόξα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και του Ιερού Ησυχασμού

 Αλλά, να, και πάλι ξέφυγα σε θεωρητικό αυνανισμό..

Θεέ μου, Σε ευχαριστώ γιά ότι κάνεις γιά μένα, ενώ είμαι τόσο χαμένο κορμί, που ώρες-ώρες δεν θέλω να με ξέρω…